Türkiye’deki çekirdeksiz üzümün yüzde 90’ını üreten Manisa’da bir diğer önemli ürün olan salçalık ve kurutmalık domateste üretim çok fakat rekolte düşük.
Binlerce dönüm arazide salçalık ve kurutmalık domates ekilerek ülkeye milyonlarca dolar döviz girdisi sağlayan Manisalı üreticiler bu sene ekim alanlarının genişlemesine rağmen rekoltenin düşük olduğunu ve fiyatların da geçen seneye göre düştüğünü belirtti. Doların her arttığında girdi maliyetlerinin de arttığına dikkat çeken üreticiler dolardaki artışın ise kendi kazançlarına yansımamasından şikayetçi.
Ekim çok rekolte düşük
Bu sene domates ekiminin çok olduğunu ancak rekoltenin düşük olduğunu kaydeden Şehzadeler Ziraat Odası Başkanı Hüseyin Altındağ, “Bu da şundan kaynaklanıyor. Domates yetiştirmek artık çok zor. Virüs hastalıkları, mantar hastalıklarından başımızı kaldıramıyoruz. Bayram dolayısıyla fiyatlar geri çekildi. Salçalık domatesleri 38 kuruşla 42 kuruş arasında fabrikalar alım yapıyor. Kontratlı ekilenler 52,5 kuruşla 50 kuruş arasında değişiyor. Pazara 80 kuruşla 1 lira arasında veriliyor. Burada yetişen domates çeşidi kurutmalık bir domates çeşidi. Kurutmalık domatesler de 60-70 kuruş arasında alınıyor. Ama bu fiyatların önümüzdeki günlerde daha da yükseleceğini tahmin ediyoruz. Bayram dolayısıyla biraz sıkışma oldu. Üreticimizin hem bağı hem domatesi olduğu için bayramdan önce üzüme başlamadan domatesi toplamak için girmesi piyasada bir dolgunluk oluşturdu ve bu fiyatları düşürdü. Bugünden sonra bu fiyatların daha da ileriye gideceğini tahmin ediyoruz. İnşallah da ileriye gider. Bu fiyatlarla para kazanma değil anca maliyetlerini kurtarır. Biz domatesi bir sene önce bu fiyatlardan daha yüksek sattık. Fidan yüzde yüz, tohuma, gübreye, işçiye, elektriğe, mazota, ilaca hepsine yüzde 150’lere varan zamlar uygulandı. İnşallah ürünümüz değerlenir ve Manisa çiftçimiz para kazanır” dedi.
“Domates üzümden sonra en önemli ürünümüz”
Kuru domatesin genelde Avrupa ülkelerine ihraç edildiğini kaydeden Altındağ, “Üretilen salçalar da yakın ülkeler olan İran, Suriye gibi ülkelere daha çok ihraç yapılıyor. Salça yine ketçap olarak fabrikalar yapıp Avrupa ülkelerine gönderebiliyor. Domates üzümden sonra ihracatı en fazla olan ürünümüz bu bölgede. Bunun kurusu da salçası da, normal domates de Rusya sofralarına gidiyor. Domates de Manisa’nın stratejik ürünlerinden bir tanesi” şeklinde konuştu.
Diyarbakır’dan mevsimlik işçi olarak Manisa’ya gelen Ziyat Karakaş isimli genç ise Avrupa sofralarını süsleyecek olan domatesleri toplarken söylediği türkülerle çalışma arkadaşlarının motivasyonunu artırdı.
Mersin’de geçtiğimiz ay tarlada 3,5 liradan satılan domatesin fiyatı 2 liraya kadar düştü. Maliyeti örtü altına göre daha düşük olması sebebiyle açıkta üretim yapan çiftçiler geçen ay fiyatlardan memnun kalmıştı. Ancak hafta başından bu yana kışın kendini göstermesi örtü altı üretimde domates maliyetini 2 liraya kadar çıkardı. Örtü altı seralarda maliyeti 2 lirayı bulan domatesin maliyet fiyatına düşmesi ise üreticileri endişelendiriyor.
Eylül ayında yüzde 35,20’lik fiyat artışıyla zam şampiyonu olan domatesin fiyatı, üretim merkezi Antalya’da bir hafta içerisinde 70 kuruş birden değer kaybederek 2,40 TL’ye kadar düştü.
Antalya’da Rusya ihracatı konusunda büyük sıkıntılar yaşayan domates üreticisi, üretimin yüzde 70’ini pazarladığı Kuzey Irak pazarının sona ermemesi için çaba harcıyor. ’Kuzey Irak olmasaydı domatesin fiyatı 1-1,5 TL bandında olurdu’ diyen üretici rüyanın kabusa dönmemesi için pazarı kaybetmek istemiyor.
Ziraat Mühendisleri Odası Anamur Temsilcisi Mustafa Güngör, sera mahsulleri çıkana kadar domatesin fiyatının düşmeyeceğini söyledi.